دانش و پژوهش در آموزش عالی نوین

دانش و پژوهش در آموزش عالی نوین

تحلیل نظام‌مند نقش تاب‌آوری تحصیلی و کیفیت زندگی دانشگاهی در ارتقای سرزندگی تحصیلی دانشجویان در آموزش عالی

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش و بهسازی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی،اردبیل
2 دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل
10.22034/nherk.2026.584479.1027
چکیده
زمینه و هدف: سرزندگی تحصیلی یکی از شاخص‌های مهم کارکرد تحصیلی مثبت دانشجویان در آموزش عالی است و ظرفیت آنان را برای حفظ انرژی، انگیزش و درگیری هدفمند در فرایند یادگیری نشان می‌دهد. پژوهش حاضر با هدف مرور نظام‌مند شواهد مربوط به نقش تاب‌آوری تحصیلی و کیفیت زندگی دانشگاهی در ارتقای سرزندگی تحصیلی دانشجویان انجام شد.

روش پژوهش: این مطالعه با روش مرور نظام‌مند انجام شد. مطالعات فارسی و انگلیسی مرتبط با سرزندگی تحصیلی، شناوری تحصیلی، تاب‌آوری تحصیلی، کیفیت زندگی دانشگاهی، بهزیستی دانشجویی، سازگاری تحصیلی و آموزش عالی در پایگاه‌های داده فارسی و بین‌المللی جست‌وجو شدند. مطالعات بر اساس معیارهای ورود و خروج از پیش تعیین‌شده غربالگری و انتخاب شدند. از میان ۱۸۰ رکورد شناسایی‌شده اولیه، ۴۵ رکورد تکراری حذف شد، ۱۳۵ رکورد بر اساس عنوان و چکیده غربالگری شد، ۵۰ متن کامل از نظر شایستگی ارزیابی شد و در نهایت ۲۳ مطالعه وارد ترکیب کیفی نهایی شد.

یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که تاب‌آوری تحصیلی به‌عنوان مسیر روان‌شناختی فردی عمل می‌کند و از سازگاری دانشجویان با فشار، دشواری، شکست و عدم قطعیت تحصیلی حمایت می‌کند. همچنین، کیفیت زندگی دانشگاهی به‌عنوان مسیر نهادی و تجربی شناسایی شد که انگیزش، احساس تعلق، حمایت ادراک‌شده و ظرفیت دانشجویان را برای مشارکت تحصیلی پایدار شکل می‌دهد. ترکیب شواهد نشان داد که سرزندگی تحصیلی از تعامل میان منابع فردی دانشجویان و کیفیت محیط یادگیری دانشگاهی پدید می‌آید.

نتیجه‌گیری: سرزندگی تحصیلی را نمی‌توان صرفاً بر اساس ویژگی‌های فردی دانشجویان یا شرایط نهادی دانشگاه تبیین کرد. ارتقای آن مستلزم توجه هم‌زمان به تقویت تاب‌آوری تحصیلی دانشجویان و بهبود کیفیت زندگی دانشگاهی است. از این رو، دانشگاه‌ها باید سرزندگی تحصیلی را به‌عنوان شاخصی از رشد دانشجویان و کیفیت محیط آموزشی در نظر گیرند.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 26 خرداد 1405

  • تاریخ دریافت 11 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 26 خرداد 1405
  • تاریخ اولین انتشار 26 خرداد 1405