زمینه و هدف: آموزش، زیربنای توسعه پایدار انسانی است و ابزار اصلی برای تحقق اهداف توسعه به شمار می‌رود. نظام‌های آموزشی رکن اصلی تحولات جوامع بوده و عامل اساسی برای ارتقاء سرمایه انسانی شناخته می‌شوند. این پژوهش با هدف طراحی و ارائه یک مدل نظام‌مند منتورینگ برای توسعه حرفه‌ای اعضای هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی انجام شد.

روش پژوهش : مطالعه حاضر با رویکرد آمیخته اکتشافی (کیفی-کمی) اجرا گردید. در بخش کیفی، با استفاده از روش نظریه داده‌بنیاد و از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۱۰ خبره (تا رسیدن به اشباع نظری)، داده‌ها گردآوری و با کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. در بخش کمی، روش تحقیق توصیفی-پیمایشی بود و ۳۰۷ نفر از اعضای هیأت علمی به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزارهای بخش کمی شامل پرسشنامه‌های محقق‌ساخته منتورینگ نظام‌مند و استاندارد توسعه حرفه‌ای نوا (۲۰۰۸) بود. داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزارهای Maxqda2024 و LISREL تحلیل شدند.

یافته‌ها:: مدل نهایی دارای ۶ بعد (ساختارمندی فرآیند، کیفیت اجرا، ساختار نظام‌مند برنامه، عوامل مؤثر بر موفقیت/شکست، روابط دو سویه، الزامات اجرایی) و ۱۲ مولفه بود. رتبه‌بندی ابعاد نشان داد «روابط و مسئولیت‌های دو سویه» بااهمیت‌ترین بعد است. نتایج تحلیل عاملی تأییدی و شاخص‌های برازش (نظیر RMSEA=0.074، CFI=0.92) حاکی از برازش مطلوب مدل بود. همچنین، ارتباط مثبت و معناداری بین مدل منتورینگ نظام‌مند و توسعه حرفه‌ای اعضای هیأت علمی تأیید شد.

نتیجه‌گیری : مدل ارائه‌شده، چارچوبی بومی، عملیاتی و یکپارچه است که می‌تواند به‌عنوان نقشه راهی برای نهادینه‌سازی و اجرای اثربخش برنامه‌های منتورینگ در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی به کار رود و از این طریق به ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش کمک کند.