مقدمه و هدف: محتوای کتاب‌های درسی یکی از عوامل اساسی در کیفیت فرایند یاددهی و یادگیری و میزان مشارکت فعال دانشجویان در فعالیت‌های آموزشی محسوب می‌شود. در رشته مهندسی معماری، به‌ویژه در مباحث مرتبط با طراحی دانشگاه‌ها و ریزفضاهای آموزشی، سازمان‌دهی مناسب محتوا و بهره‌گیری از رویکردهای یادگیری فعال می‌تواند به تقویت تفکر انتقادی، خلاقیت و مهارت‌های طراحی دانشجویان کمک کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل محتوای کتاب‌های تخصصی مهندسی معماری با تأکید بر مباحث طراحی دانشگاه و ریزفضاها بر اساس روش ویلیام رومی و ارزیابی ظرفیت محتوای آموزشی در فعال‌سازی یادگیرندگان انجام شد.



روش پژوهش: پژوهش حاضر از نوع توصیفی و با رویکرد تحلیل محتوا بر اساس الگوی ویلیام رومی انجام شده است. در این روش، محتوای کتاب‌های تخصصی مرتبط با طراحی دانشگاه‌ها و ریزفضاهای آموزشی از نظر میزان تأکید بر یادگیری فعال، مشارکت دانشجویان و شیوه ارائه مفاهیم معماری بررسی می‌شود. فرایند تحلیل شامل مطالعه و شناسایی مفاهیم اصلی، طبقه‌بندی و کدگذاری واحدهای محتوایی، تحلیل فراوانی مقوله‌ها و تفسیر نتایج بر اساس شاخص‌های الگوی ویلیام رومی است. این روش امکان ارزیابی میزان فعال یا غیرفعال بودن محتوای آموزشی و شناسایی نقاط قوت و ضعف آن را فراهم می‌سازد.



یافته‌ها: تحلیل محتوای مبتنی بر الگوی ویلیام رومی، چارچوبی برای شناسایی میزان توجه کتاب‌های تخصصی معماری به فعالیت‌های یادگیرنده‌محور، تفکر تحلیلی، حل مسئله و کاربرد عملی مفاهیم طراحی فراهم می‌کند. همچنین این رویکرد امکان بررسی تناسب محتوای آموزشی با نیازهای تخصصی دانشجویان، شناسایی خلأهای محتوایی و ارزیابی ظرفیت کتاب‌ها در تقویت مشارکت فعال یادگیرندگان را فراهم می‌سازد.



نتیجه‌گیری: بهره‌گیری از الگوی ویلیام رومی در تحلیل محتوای کتاب‌های تخصصی مهندسی معماری می‌تواند مبنایی برای بازنگری و بهبود برنامه‌های درسی باشد. توجه بیشتر مؤلفان و برنامه‌ریزان آموزشی به محتوای مسئله‌محور، فعالیت‌های عملی و مشارکت دانشجویان، می‌تواند زمینه ارتقای کیفیت آموزش معماری و توسعه مهارت‌های تخصصی را فراهم سازد.