زمینه و هدف: در محیط‌های آموزش عالی، اشتراک دانش به عنوان عاملی کلیدی در توسعه علمی و سازمانی شناخته می‌شود. با این حال، این فرآیند غالباً تحت تأثیر فرهنگ سازمانی قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر فرهنگ سازمانی بر اشتراک دانش در دانشگاه‌های فرهنگیان منطقه ۹ (شامل استان‌های سمنان، مازندران و گلستان) انجام شد. این مطالعه به دنبال پاسخ به این پرسش اصلی بود که مؤلفه‌های فرهنگ سازمانی چگونه بر تمایل اعضای هیئت علمی به اشتراک دانش اثر می‌گذارند.



روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) اجرا شد. در بخش کیفی، با ۱۰ نفر از اعضای هیئت علمی خبره دانشگاه فرهنگیان مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام شد و داده‌ها با روش تحلیل مضمون بررسی شدند. در بخش کمی، از پرسشنامه استاندارد مبتنی بر مدل‌های هافستد (برای فرهنگ سازمانی) و نیومن و کنراد (برای اشتراک دانش) استفاده شد. جامعه آماری شامل ۲۶۳ نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان منطقه ۹ بود و داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS و PLS و از طریق مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل شدند.



یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که فرهنگ سازمانی تأثیر قوی و معناداری بر فرآیند اشتراک دانش دارد (ضریب مسیر ۰.۷۹ و آماره تی ۱۲.۵۸). مؤلفه‌هایی مانند کاهش فاصله قدرت، افزایش اعتماد سازمانی، تقویت فرهنگ مشارکتی و حمایت مدیریتی بیشترین تأثیر مثبت را بر اشتراک دانش داشتند. در مقابل، فرهنگ‌های رقابتی، فردگرا و سلسله‌مراتبی به عنوان موانع اصلی اشتراک دانش شناسایی شدند. همچنین، شاخص‌های برازش مدل (مانند RMSEA=0.070) حاکی از برازش مطلوب مدل پژوهش بود.



نتیجه‌گیری: فرهنگ سازمانی به عنوان عامل تعیین‌کننده در موفقیت اشتراک دانش در محیط‌های دانشگاهی عمل می‌کند. برای بهبود اشتراک دانش، لازم است دانشگاه‌ها با تمرکز بر کاهش فاصله قدرت، تقویت اعتماد و روحیه همکاری، و طراحی سیستم‌های پاداش مناسب، بستر فرهنگی مناسبی ایجاد کنند. این اقدامات نه تنها تسهیل‌گر تبادل دانش هستند، بلکه به ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش می‌انجامند. نتایج این پژوهش می‌تواند به سیاست‌گذاران و مدیران دانشگاهی در تدوین راهبردهای مؤثر فرهنگی برای تبدیل دانشگاه‌ها به سازمان‌های یادگیرنده کمک کند.