مقدمه و هدف: در سال های اخیر موضوع توسعه و جهانی شدن یکی از مباحث مهم محافل دانشگاهی بوده و دانشگاه از مهمترین اجزای نهاد آموزش و از مهمترین عوامل شکل دهی جهان آینده تلقی می شوند. هدف از پژوهش حاضر، تعیین وضعیت موجود ابعاد و مؤلفه‌های تبیین کننده توسعه آموزش عالی در روند جهانی شدن به منظور ارائه مدل بود.

روش شناسی: پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته در سال 1401-1402 انجام شد. جامعه آماری در بخش کیفی خبرگان حوزه آینده پژوهی و توسعه آموزش عالی و در بخش کمی اعضاء هیئت علمی در مراکز آموزش عالی استان مازندران به تعداد 3675 نفر بودند. در بخش کیفی 15 نفر با روش نمونه گیری گلوله برفی و در بخش کمّی 348 نفر با روش طبقه ای نسبی انتخاب شدند. داده ها در بخش کیفی از طریق روش تحلیل محتوا با مصاحبه، کمی از طریق مدل‌سازی معادلات ساختاری با پرسش‌نامه 115 گویه ای، پیشران های نهایی از طریق اجرای تکنیک دلفی با چک لیست نظرسنجی و پیشران های راهبردی از طریق تحلیل ساختاری با پرسش‌نامه تاثیرات متقابل، استخراج و تجزیه و تحلیل شد.

یافته ها: طبق نتایج بخش کیفی مدل دارای 7 بعد و 26 مؤلفه به‌ شرح توسعه اقتصادی، توسعه اجتماعی، توسعه فرهنگی، توسعه سیاسی، توسعه فناوری، توسعه آموزشی و توسعه سازمانی بوده و نتایج بخش کمّی نشان داد که تمامی ابعاد و مؤلفه های مدل پژوهش، مورد تأیید واقع شدند.

نتیجه گیری: نتایج بخش پیشران های نهایی، حاکی از تأیید مؤلفه های شناسایی و آزمون شده در بخش کیفی بود و طبق نتایج بخش پیشران های راهبردی، سه مولفه «سیاست داخلی»، « کیفیت آموزش و پژوهش» و « بروزرسانی تکنولوژی» دارای بالاترین اولویت بوده و براساس آنها، سناریوهای سازگار در توسعه آموزش عالی در روند جهانی شدن تعیین گردید.